این جمله قانون طلایی اخلاق  یا همان اصل مقابله به مثل است که از گذشته های دور سنگ بنای اخلاق بوده، همه فیلسوفان و معلمان اخلاق، از سقراط و کنفسیوس و بودا گرفته تا حضرت علی و امام صادق و سعدی، آن را به زبانی گفته اند، و منشور مدرن حقوق بشر برآن بنا شده است. ظاهرا قانون خوبی است، چون به زبانی ساده به نفهم ترین آدم هم حالی می کند که: ابله! دیگران را میازار! خوشت می آید خودت را بیازارند.؟؟

ولی یکجای کار می لنگد: این قانون در دل خودش، دو رفتار شریرانه را می پروراند: نوعی تلافی از یک طرف، و نوعی حسابگری از سوی دیگر. درباره منطق تلافی جویانه قانون طلایی قبلا زیاد گفته اند. در واقع بیان شیطانی (و همزاد) آن جمله این است: با دیگران به همان بدی رفتار کن که با تو بد می کنند! (راستی از این ایراد کلیشه ای هم صرفنظر کردیم که ممکن است فرهنگ جوامع و سلیقه های افراد با هم فرق داشته باشد و مثلا یک نفر از اینکه سوزن به پایش فرو کنند خوشش بیاید).  چیزی که مهم و اساسی است و تاحالا هم مخفی مانده و به آرامی اخلاق بشر را به انحطاط کشانده، حسابگری نهفته در این اصل ظاهرا بی گناه است.

اصل طلایی اخلاق، در واقع توصیه به یک جور سرمایه گذاری اجتماعی می کند: آدم خوبی باش، تا در دراز مدت دیگران هم با تو (و لابد با ایل و تبارت) خوب باشند. خب البته به نظر می رسد این راه خوبی برای سرکوب طبع سرکش آدم باشد: مخاطب قراردادن عقل معاش و روح حسابگر آدم، و ترساندن او از عواقب دراز مدت بدی، با سرمایه گذاری اخلاقی در صندوق مشترک اصل طلایی.

اشکال مهم این قضیه اینجاست که با این روش، بلندی طبع لازم برای نهادینه شدن اساسی اخلاق در ضمیر بشر به دست نمی آید. با این روش، تنها به شکل موقت و سطحی آشوب ناشی از قانون جنگل مهار می شود، ولی انبار باروت هنوز پر است.

سرمایه گذاری اصولا یک امر دراز مدت است و زمانی معنا دارد که آینده تا حدودی قابل تصور و پیش بینی باشد، یا اساسا وضعیت جاری مجالی برای اندیشیدن به آینده باقی بگذارد. در شرایطی که عدم قطعیت محیط اجتماعی زیاد شود، شرایط به گونه ای در می آید که حسابگری دراز مدت به امری غیر عقلانی یا غیر ممکن تبدیل می شود. در آن شرایط، کسی برنده است که بتواند در کوتاه ترین زمان، بار خود را ببندد. درست شبیه وضع فعلی اقتصادی ایران که در آن حسابهای سرمایه گذاری بانکی روز به روز کوتاه مدت تر می شوند و هم بانک و هم سرده گذار تمایل خود را به عقد قراردادهای بلند مدت از دست می دهند. در چنین شرایطی، همانطور که ما امروز در ایران می بینیم، اصل طلایی اخلاق به ضد خودش تبدیل می شود و روح حسابگر شریر آدم به او می گوید: امروز هرچه می توانی با دیگران بکن، معلوم نیست فردا با تو چه خواهند کرد. اخلاقی که بر پایه اصل طلایی بنا شده، با یک بحران جدی فرو می ریزد: یک سیل، یک زلزله، یا قحطی، یا یک بیماری همه گیر از جنس طاعون و کوری.

ممکن است بگویید: "خب راه حل جایگزینش چیست؟" طبعا من هم نمی دانم! ولی این را می دانم که این راهی که چند هزار سال است با خواندن قانون طلایی در گوش بچه هایمان در پیش گرفته ایم، آخر خوشی ندارد. این اخلاق، مرام میانمایگی (اگر نگوییم فرومایگی) است. اخلاق باید پایه ای مجکم تر داشته باشد، چشم اندازی رفیع تر بنمایاند، و در مجموع "اخلاقی تر" باشد.